رویکردی تطبیقی به زیبایی شناسی رنگ ها در اندیشه اسلامی و غربی

نویسنده
دانشگاه هنر اسلامی تبریز دانشکده معماری و شهرسازی
چکیده
زیبایی یکی از موضوعات مهم انسان و حوزه فلسفه است که در قرآن با واژه­های جمال از آن یاد شده است. برخی اندیشمندان اسلامی نظیر ابن­سینا ویژگیهای نظم، اعتدال را برای زیبایی ارائه داده و برخی دیگر نظیر ابن هیثم و ابوحیان توحیدی تناسب و هماهنگی ملموس را از معیارهای زیبایی می­دانند. فلاسفه غربی نیز با تعاریف و معیارهای محسوس­ ریاضی­گونه و هندسه­مدار در این دسته قرار دارند. در آیات مربوط به قرآن کریم واژه قدر به معنای اندازه، اندازه­گیری، تقدیر بارها تاکید شده است. اما وجه افتراق این سه دسته نظریه را می­توان در وایره وسیع­تر آیات قرآن کریم در شمول زیبایی­های آسمانی و زمینی در مقابل زیبایی­شناسی محسوس نظریه­پردازان غربی مانند سقراط، ارسطو، آکویناس، نوافلاطونیان، امبرتواکو دانست. در کنار آن اندیشه ­های فلاسفه و عرفای اسلامی را می­توان در هر دو دسته زیبایی­شناسی محسوس و زیبایی­شناسی زمینی_­آسمانی بررسی نمود. رنگها در زیبایی­شناسی از دیدگاه قرآن کریم و نیز از نظر عرفای اسلامی اهمیتی بسیار دارد. در آیات متعدد قرآن کریم، گوناگونی و تنوع رنگها، نشانه­ای برای اهل خرد می­باشد. این بیان با جامعیتی خاص تمامی پدیده­ها و رنگها را شامل شده و اختلاف رنگها را مناظر قدرت الهی معرفی می­نماید. همچنین رنگهای سپید و سبز و زرد در توصیف بهشتیان و اهل ایمان، دارای امتیازهای زیبایی­شناسانه می­باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A comparative Approach to the Aesthetics of Colors in Islamic and Western Thought

نویسنده English

Asghar Molaei
Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz University of Islamic Arts
چکیده English

Beauty is one of the important topics of man and the field of philosophy, which is mentioned in the Qur'an with the words of beauty. Some Islamic thinkers, such as Ibn Sina, present the characteristics of order, moderation for beauty, and others, such as Ibn Haytham and Abu Hayyan al-Tawhidi, consider fit and tangible harmony as the criteria of beauty. Western philosophers also fall into this category with tangible mathematical and geometric definitions and criteria. In the verses related to the Holy Quran, the word Qadr meaning size, measurement, destiny has been emphasized many times. But the difference between these three categories of theories can be seen in the wider range of verses of the Holy Quran, including heavenly and earthly beauties, as opposed to the perceptible aesthetics of Western theorists such as Socrates, Aristotle, Aquinas, Neoplatonists, and Umberto Waco. In addition, the ideas of Islamic philosophers and mystics can be studied in both categories of perceptible aesthetics and terrestrial-celestial aesthetics. Colors are very important in aesthetics from the point of view of the Holy Quran and also from the point of view of Islamic mystics. In many verses of the Holy Quran, the variety and variety of colors is a sign for the wise. This expression, with a special comprehensiveness, includes all phenomena and colors and introduces the differences of colors as scenes of divine power. Also, white, green and yellow colors have aesthetic advantages in describing heavenly beings and believers.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Beauty
aesthetics
Islamic and Western Thinkers
Jamal
1) ابن‌عربی، محی‌الدین(1400م)، فصوص‌الحکم، همراه با تعلیقات ابوعلای عفیفی، بیروت، نشر دارالکتب العربی.
2) ابن‌عربی، محی‌الدین(1385)، فصوص‌الحکم، ترجمه و توضیح علی موحد و صمد موحد، تهران، نشر کارنامه.
3) ابن‌عربی، محی‌الدین(1405)، شرح فصوص‌الحکم، به کوشش محمود غراب، دمشق، نشر دارالفکر.
4) اکو، امبرتو (1390)، تاریخ زیبایی، ترجمه هما بینا، تهران: فرهنگستان هنر، چاپ اول.
5) ابن سینا، حسین بن عبدالله (1403 ق)، الاشارات و التنبیهات، تهران، دفتر نشر کتاب.
6) ابن سینا، حسین بن عبدالله (1358)، حدود یا تعریفات، ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران، انجمن فلسفه ایران.
7) ابن سینا، حسین بن عبدالله (1360)، دانش نامه علائی، تصحیح احمد خراسانی، تهران، کتابخانه فارابی،.
8) افلاطون(1380)، دوره آثار افلاطون، ج 2، ترجمه محمد حسن لطفی، تهران، انتشارات خوارزمی، چاپ سوم.
9) ارسطو (1367)، متافیزیک، ترجمه شرف الدین خراسانی، تهران، نشر گفتار، چاپ دوم.
10) ارسطو (1337)، بوطیقا، ترجمه فتح الله مجتبائی، تهران، نشر اندیشه.
11) الصدیق، حسین و تهامی، غلامرضا (1383)، زیبایی شناسی و مسائل هنر از دیدگاه ابوحیان توحیدی، تهران، نشر فرهنگستان هنر.
12) بلخاری قهی، حسن (1387)، قدر نظریه بنیادی هنر، معماری و زیبایی در تمدن اسلامی، تهران ، شورای انقلاب فرهنگی، هیات حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره 16.
13) بلخاری قهی، حسن (1387)، معنا و مفهوم زیبایی در المناظر و تنقیح المناظر، تهران، نشر فرهنگستان هنر.
14) غزالی، امام محمد (1368)، کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیوجم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم.
15) فیض کاشانی، ملامحسن (1372)، راه روشن، ترجمه کتاب المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء، ترجمه سید محمد صادق عارف‌، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی‌، چاپ اول.
16) قرآن کریم.
17) قیصری، داوود (1375)، شرح فصوص‌الحکم، به کوشش جلال‌الدین آشتیانی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
18) رستم‌نژاد، مهدی و نوید، مهدی (1389)، اعجاز رنگها در قرآن، دو فصلنامه قرآن وعلم، شماره 7.
19) خوارزمی، تاج‌الدین حسین بن حسن (1364)، شرح فصوص‌الحکم، به کوشش نجیب مایل هروی، تهران، نشر مولی.
20) طباطبایی، سیدمحمدحسین(1375)، تفسیرالمیزان، قم، دارالکتب الاسلامیه.
21) کروچه ، بندوتو (1372)، کلیات زیباشناسی، تهران: انتشارات نشر علمی و فرهنگی، چاپ چهارم
22) دهخدا علامه (1377)، فرهنگ فارسی دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول از سری دوم.
23) مکارم شیرازی، ناصر(1363)، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، چاپ بیستم و بیست و یکم.
24) مولوی، جلال‌الدین محمد(1353)، کلیات شمس یا دیوان کبیر، تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم.
25) مولانا جلال‌الدّین محمّد (1378)، مثنوی معنوی بر اساس نسخه تصحیح شده رینولد نیکلسون، با مقدّمه استاد بدیع‌الزمان فروزانفر، انتشارات امیر مستعان، تهران،
26) ملاصدرا، صدرالدین محمد شیرازی (1363)، اسرارالایات، به کوشش محمد خواجوی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
27) ملاصدرا، صدرالدین محمد شیرازی (1361)، تفسیر قرآن کریم، به کوشش محمد خواجوی، قم، نشر بیدار.
28) هاسپرز، جان و اسکراتن، راجر (1379)، فلسفه هنر و زیبایی شناسی، ترجمه یعقوب آژند، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
29) Aquinas, Seint Tomas (1947), Summa Theologica, Benziger Bros, Perrysburg, Ohio.