ارزیابی رویکرد نیهیلیستی نیچه نسبت به بن‌مایه‌ی ارزش‌های اخلاقی، از منظر اندیشه‌ی اسلامی

نویسنده
حسن احمدی زاده
دانشگاه کاشان
چکیده
اندیشه‌های اخلاقی در غرب، بیشتر آرمان‌گرایانه بوده است. اما با ظهور نیهیلیسم، این رویکرد تغییر کرد و تهی شدن ارزش‌ها، آنگونه که نیچه مطرح می‌کند، آشکار گردید. انسانی که همواره در سایه‌ی ارزش‌های امر قدسی زندگی کرده، ناگهان خویشتن را در بی‌اساس بودن ارزش‌ها می‌یابد. چنین انسانی دیگر نه می‌تواند زندگی‌اش را با مُثل افلاطونی معنی بخشد و نه با آرمان‌های اخلاقی مسیحیت. این بی‌معنایی زندگی، در نقد نیچه به متافیزیک،‌ دین و اخلاق مسیحی، بیش از پیش نمایان می‌شود. نیچه هم به عقل‌گرایی افراطی در متافیزیک یونانی می‌تازد و آن را سرکوب‌گر احساسات آدمی می‌داند، و هم، دین را به خاطر ترویج آنچه او اخلاق بردگی می‌نامد، نقد می‌کند. این امر منجر به بی‌اعتمادی انسان مدرن نسبت به اخلاق الهیاتی شده و در نهایت، انسان به جای خدا، خود، ارزش‌گذار زندگی‌اش می‌شود. پیامدهای این نیهیلیسم را از جنبه‌های مختلف می‌توان بررسی نمود. البته نگاه نیچه به اخلاق دینی، مبتنی بر آموزه‌های مسیحیت بوده اما برخی، نتایج نقد او را به هر گونه اخلاق مبتنی بر دین، تعمیم داده‌اند. اندک تأملی در آموزه‌های اخلاق توحیدی اصیل، نشان خواهد داد که انتقادات نیچه به اخلاق مسیحی، نمی‌تواند اساس اخلاق دینی را که بر معنی‌بخشی حیات آدمی تأکید می‌ورزد، هدف گیرد.
کلیدواژه‌ها
نیهیلیسم
نیچه
اخلاق
مسیحیت
خدا

عنوان مقاله English

A Survey of Nietzsche's Nihilistic Approach on the Basis of Moral Values, From the Islamic Viewpoint

نویسنده English

Hasan Ahmadizadeh
university of Kashan
چکیده English

Moral thoughts in the West have been mostly idealistic. But with the emergence of nihilism, this approach changed and the emptying of values, as proposed by Nietzsche, became apparent. A person who has always lived in the shadow of the values of the sacred, suddenly finds himself in the baselessness of the values. Such a person can no longer give meaning to his life with Platonic ideals, nor with the moral ideals of Christianity. This meaninglessness of life is more visible in Nietzsche's criticism of metaphysics, religion and Christian ethics. Nietzsche both criticizes the extreme rationalism of Greek metaphysics as repressive of human emotions, and criticizes religion for promoting what he calls an ethics of slavery. This has led to modern man's mistrust of theological ethics and finally, man values his own life instead of God. The consequences of this nihilism can be examined from different aspects. Of course, Nietzsche's view of religious ethics is based on Christian teachings, but some have generalized the results of his criticism to any religion-based ethics. A little reflection on the teachings of authentic monotheistic ethics will show that Nietzsche's criticisms of Christian ethics cannot target the basis of religious ethics that emphasizes the meaning of human life.

کلیدواژه‌ها English

nihilism
Nietzsche
Morality
Christianity
God
قرآن
Tartaglia, James (2016), Philosophy in a Meaningless Life: A System of Nihilism, Consciousness and Reality, Bloomsbury Academic.
آراسته‌خو، محمد، 1381، نقد و نگرش بر فرهنگ اصطلاحات علمی اجتماعی، تهران، انتشارات گستره.
Jacobi, F. H. (1987), "open letter to Fichte", Trans. By Behler, in philosophy of German Idealism, New York. pp. 119–141.
خمینی،روح الله، 1378، شرح چهل حدیث، تهران، مؤسسه‌ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
Hasse, Ullrich (2008), Starting with Nietzsche, MPG Book Ltd, Bodmin , and Cornwall.
زرشناس، شهریار، 1386، نیهیلیسم، چاپ سوم، تهران، انتشارات اندیشه جوان.
R. H. Roberts (1989), "Nietzsche and the Cultural Resonance of the God" in History of European Ideas. Vol 11: pp 1025 _ 1035, Printed in Great Britain.
صانعی دره بیدی، منوچهر، 1385، وجود در نظر نیچه، پژوهشنامه علوم انسانی. ش 50: 63 تا 79.
Shacht, Richard (2001), Nietzsche, Routledge.
طباطبایی، سید محمد حسین، 1374، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
Arastekhoo, Mohammad (2002), Naghd va Negaresh bar Farhange Elmi Ejtemaee, Tehran, Gostare Press, (In Persian).
طباطبایی، سید محمد حسین(1366)، رساله الولایه، ترجمه همایون همتی، تهران،انتشارات امیرکبیر.
Khomeini, Rouhullah (1999), Sharhe Chehel Hadith, Tehran, Emam Khomeini Institution Press, (In Persian).
غفوری، علی، 1356، یادداشت‌هایی درباره نیهیلیسم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
Zarshenas, Shahriar (1997), Nihilism, Tehran, Anishe Javan Press.
نیچه، فریدریش، 1352، دجّال، ترجمه عبدالعلی دستغیب، تهران، نشر آگه.
Sanei Darrebidi, Manuchehr (1996), Vojud dar Nazare Nietzsche,Pajooheshname Olume Ensani, N. 50, pp 63-79, (In Persian).
نیچه،فریدریش(1374)، انسان مصلوب (آنک انسان)، ترجمه رؤیا منجم، تهران،نشر کتاب مس.
Tabatabaee, Mohammad Hossein (1995), Tafsir Almizan, Trans by M.b.Moosavi, Qom, Islami Press, (In Persian).
نیچه،فریدریش(1382)، اراده معطوف به قدرت،ترجمه محمد باقر هوشیار، تهران،انتشارات فرزان روز.
Tabatabaee, Mohammad Hossein (1987), Resalatol Velayah, Trans by Hemmati Homayun, Tehran, Amirkabir Press, (In Persian).
نیچه،فریدریش(1386)،ارادةقدرت، ترجمه دکتر مجید شریف، تهران، انتشارات جامی.
Ghafuri, Ali (1977), Yaddashthaee Darbare Nihilism, Tehran, Daftare Nashre Farhange Eslami, (In Persian).
نیچه،فریدریش(1389)، حکمت شادان، ترجمة جمال آل احمد، سعید کامران و حامد فولادوند، تهران،انتشارات جامی.
Nietzsche, Fredrik (1973), DaJJal (Antichrist), Trans by Abdolhosein Dastgheyb, Tehran, Agah Press, (In Persian).
یاسپرس، کارل (1383)، نیچه، درآمدی به فهم فلسفه ورزی او، ترجمة سیاوش جمادی،تهران: انتشارات ققنوس.
Nietzsche, Fredrick (1995), Ensane Maslub (Ecce Homo), Trans by Roya Monajjem, Tehran, Ketabe Mes Press, (In Persian).
Nietzsche, Fredrick (2033), Erade Matoof be Ghodrat (Will to Power),Trans by M.B. Hushyar, Tehran, Farzanrooz Press, (In Persian).
Nietzsche, Fredrick (2007), Erade Ghodrat (Will to Power), Trans by M.Sharif, Tehran, Jami Press, (In Persian).
Nietzsche, Fredrick (1389 AH), Hekmate Shadan (Gay Science), Trans by Ale Ahmad Jamal, Kamran Saeed & Fuladvand Hamed, Tehran, Jami Press, (In Persian).
Jaspers, Karl (2004), Nietzsche: Daramadi be Fahme Falsafevarzie ou (Nietzsche: An Introduction to the Understanding of His Philosophical Activity), Trans by Jamadi Siavash, Tehran, Ghoghnus Press, (In Persian).