درآمدی بر مبادی الهیاتی دئیسم مدرن در فرانسه

نویسندگان
حسن مهرنیا
محمد محمدی نیا
دانشکده فارابی دانشگاه تهران
چکیده
جنبش دئیسم به موازات رخدادهای مربوط به عصر روشنگری در سده‌های سرنوشت‌ساز تکوین اندیشه غرب پدید آمده و دیدگاه ویژه‌ای درباره خدا،‌ جهان و انسان را گسترش داده است. شناخت دئیسم و نتایج آن می تواند به فهم ما از مدرنیته غنا ‌بخشیده و راهکار اجتناب از خطاها و کج‌راهه‌های احتمالی آن را عیان سازد. ازآن‌رو که در اروپا و آمریکا برخورد یکسانی با این جنبش فکری صورت نگرفته، به منظور تحدید حدود بحث در نوشتار حاضر تنها دئیسم فرانسوی قرن هجدهم مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در این پژوهش می‌کوشیم ضمن تبیین خاستگاه ضد تثلیثی دئیسم فرانسوی، تأثیر این جنبش فکری بر فرهنگ و اندیشه‌ورزی روشن‌اندیشی سده هجدهم نشان داده شود. نقش و تأثیر دئیسم فرانسوی بر طرد دین وحیانی و تثبیت اقتدار علم جدید، از مهم‌ترین تأثیرات این جنبش بر فرهنگ روشن‌اندیشی فرانسه به شمار می‌رود. از این رو می‌توان بنیان‌گذاران این جنبش را با شاخصه‌هایی چون علم‌زدگی، ترویج اخلاق سکولار، فروکاست ربوبیت به خالقیت، و در یک کلمه، ضدیّت و جدال با دین بازشناخت.
کلیدواژه‌ها
دئیسم فرانسوی
روشن‌اندیشی
ضدتثلیث‌گرایی
دین وحیانی
سکولاریسم

عنوان مقاله English

An Introduction to Theological Origins of Modern Deism in France

نویسندگان English

Hasan Mehrnia
Mohamad Mohamadi Nia
University Of Tehran
چکیده English

Deism appeared at a crucial time in the formation of the new West and developed a particular view of God, the world, and religion. Therefore, understanding deism and its consequences can enrich our understanding of modernity and reveal the way to avoid possible mistakes and deviations. since this movement was not treated equally in Europe and the United States, in order to limit the scope of the discussion, only French deism will be examined, which is the center of revolutionary changes appeared in eighteenth-century Europe.

We try to show the impact of this intellectual movement on the culture and thought of the eighteenth century Enlightenment, as well as explaining the anti-Trinitarian origin of French deism. The role and influence of French deism on the rejection of revealed religion and the establishment of the authority of modern science are among the most important influences of this movement on the French Enlightenment culture. Hence, the founders of this movement can be identified by characteristics such as scientism, promotion of secular ethics, and reduction of lordship to creativity.

کلیدواژه‌ها English

French Deism
Enlightenment
Anti-Trinitarianism
Revealed Religion
Secularism
برن، ژان. (1355). فلسفه ی اپیکوری و دنیای جدید. ترجمه: سید ابوالقاسم پورحسینی، ضمیمه مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش 2، 48-61.
Audi‬, Robert. (1999). ‭‎The Cambridge Dictionary of Philosophy, New York: Cambridge‬‌ University Press.
بروک، جان هدلی (1381). «الهیات طبیعی»، ترجمه فرشاد فرشته صنیعی، نامه علم و دین، ش 17-21، 39-58.
Bayle, Pierre)1740). An Historical and Critical Dictionary, 4 vols., Amsterdam: Hunt and Clarke, 5th ed.
دورانت، ویل و دورانت، آریل (1381). تاریخ تمدن، ج 9: عصر ولتر، ترجمه: سهیل آذری، ویراست: حسن انوشه، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ 8.
Beeson David. (2009). Voltaire: philosopher or philosophe, In Cronk, Nicholas. The Cambridge companion to Voltaire, Cambridge: Cambridge University Press, 47-65.
ریتر، یوآخیم و همکاران. (1391). فرهنگ‌نامه تاریخی مفاهیم فلسفه، ج2: الاهیات، ویراستاران ترجمه: محمدرضا بهشتی و بهمن پازوکی، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
Betts, C. J. (1984). Early Deism in France: From the so-called ‘déistes’ of Lyon (1564) to Voltaire’s ‘Lettres philosophiques’. Netherlands, The Hague: Martinus Nijhoff Publishers.
کاپلستون، فردریک. (1387). تاریخ فلسفه، ج6: از ولف تا کانت. ترجمه: اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر، تهران: علمی و فرهنگی، چ 4.
Edwards, Paul. (1967). Encyclopedia of Philosophy, Vol. 1-2, New York: Pearson College.
کاپلستون، فردریک. (1388). تاریخ فلسفه، ج 1: یونان و روم. ترجمه: سیدجلال‌الدین مجتبوی، ویراست اسماعیل سعادت، تهران: علمی و فرهنگی، چ 6.
Eliade, Mircea (1987). Encyclopedia of religion, Vol. 3-4, New York: Macmillan Library.
کاسیرر، ارنست. (1372). فلسفه روشن‌اندیشی، تهران: خوارزمی.
Garrett, Aaron (2017). The Routledge companion to eighteenth century philosophy, New York: Routledge.
ولتر، فرانسوا ماری. (1393). ساده‌دل، ترجمه: محمد قاضی، تهران: جامی، چاپ 2.
Gottlieb, Anthony. (2016). The Dream of Enlightenment: The Rise of Modern Philosophy, New York: Penguin Books Ltd.
Gray, John. (1998). Voltaire: Voltaire and Enlightenment, London: Phoenix.
Hans, Nicholas (1958). Polish Protestants and Their Connections with England and Holland in the 17th and 18th Centuries, The Slavonic and East European Review. Vol. 37, issue 88, 196-220.
Hunwick, Andrew. (2013). Richard Simon Critical History of the Text of the New Testament, New York: Brill.
Mortimer, Sarah (2010). Reason and Religion in the English Revolution: The Challenge of Socinianism, Cambridge: Cambridge University Press.
O'Keefe, Cyril. (1961). Conservative Opinion on the Spread of Deism in France: 1730-1750. The Journal of Modern History, Vol. 33, No. 4, 398-406.
Rowe, William (1998). Deism. In Craig, Edward, Routledge Encyclopedia of Philosophy, (10 Volume Set), London: Routledge, 2038-2042.
Wiener, Philip. (Editor-in-chief) (1973). Dictionary of the History of Ideas, New York: Charles Scribner's Sons.
https://en.wikipedia.org/wiki/Polish_Brethren.