هستی‌شناسی فضای سایبر؛ ماهیت و مختصات

نویسندگان
1 پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
2 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
چکیده
در پرتو پیشرفت فناوری و دیجیتالی‌شدن اطلاعات، قلمرو نوینی از وجود (هستی)، که از آن به "فضای سایبر" تعبیر می‌شود، به­دست انسان مدرن گشوده شد که در عین بنیاد داشتن در جهان مادی، به‌گونه‌ای موازی در کنار آن جریان داشته و زیست‌جهان دومِ انسانِ معاصر را رقم زده است. تأمل در باب این­که این فضا چه جایگاه و شأنی در عالَم هستی دارد و ویژگی‌های هستی‌شناختی آن کدامند، از بایسته‌های پژوهشیِ روز به‌ نظر می‌رسد. هستی-‌شناسی فضای سایبر که از سنخ مطالعات نظری این حوزه است، می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در شناسایی، ذهنیت و سو‌گیری فکری و رفتاری ما در تعامل با این فضا ایفا کند. پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌ای و با رویکرد فلسفی و عقلی، به تبیین سنخ وجود فضای سایبر و مهم‌ترین مختصات هستی‌شناختی آن پرداخته است. یافته‌های پژوهش حاضر عبارتند از: اشیاء موجود در فضای سایبر، اولاً "واقعی‌"اند، نه موهوم و خیالی؛ ثانیاً از سنخ "وجود عینی" هستند؛ ثالثاً هویتی "مثالی‌گونه" دارند و رابعاً از سنخ وجود "حقیقی" هستند، نه اعتباری. همچنین ازآنجاکه امروزه فضای سایبر، قلمروهای پیشینِ وجود را درنوردیده و بر آنها سیطره یافته، این فضا همچون "واقعیت حاد" رخ نموده است. همچنین اهم مختصات هستی‌شناختی فضای سایبر عبارتند از: دیجیتالی ‌بودن،‌ ابدیت نسبیِ زمانی، گسستگی مکان از زمان و طرح مسأله فضای بی‌مرز، حافظه مجازی، فرامتنی یا هایپرتکست بودن، شبکه‌ای و تعاملی بودن.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Ontology of Cyberspace; Nature and Characteristics

نویسندگان English

mahdi abbaszadeh 1
Zeynab Shokri 2
1 Research Institute for Islamic Culture and Thought
2 Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده English

In light of the technological advancements and the digitalization of information, a new realm of "Being" -which is called "cyberspace" - was created by the attempt of modern humans, which while being based on the material world, flows in parallel to it and creates the subsist of the modern human's second world. Reflecting on the position and dignity of this space in the universe and its ontological characteristics appears to be one of today's research necessities. The ontology of cyberspace, which is one of the theoretical studies in this field, can have a decisive role in identifying our mentality and intellectual and behavioral bias in interacting with this space. The current research has explained the existence of cyberspace and its most important ontological characteristics with a library method and a philosophical and intellectual approach. The current research findings are: firstly, the objects in cyberspace are "real", not imaginary and delusional; secondly, they are a kind of "objective existence"; thirdly, they have a "similar to suspended forms" entity and fourthly they are a kind of the real existence not mentally posited. Also, since cyberspace nowadays has invaded and dominated the previous realms of Being, this space has outcropped as "Hyperreality". Finally, the most important ontological characteristics of cyberspace are being digital, the relative eternity of time, the missing link of space and time, and the case of borderless space, virtual memory, being hypertext, being networked and interactive.

کلیدواژه‌ها English

Cyberspace
Realism
Being
Hyperreality
Ontological Characteristics
آشتیانی، جلال‌الدین (۱۳۹۴)، شرح‌حال و آرای فلسفی ‌ملاصدرا، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ ششم.
آشتیانی، جلال‌الدین (۱۳۹۴)، شرح‌حال و آرای فلسفی ‌ملاصدرا، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ ششم.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۱۴۰۵ق)، الفتوحات‌ المکیه، تصحیح و تعلیق عثمان یحیی، مصر، الهیئه المصریه العامه للکتاب، چاپ دوم.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۱۴۰۵ق)، الفتوحات‌ المکیه، تصحیح و تعلیق عثمان یحیی، مصر، الهیئه المصریه العامه للکتاب، چاپ دوم.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۱۹۴۶)، فصوص الحکم، قاهره، دار إحیاء الکتب العربیه.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۱۹۴۶)، فصوص الحکم، قاهره، دار إحیاء الکتب العربیه.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۲۰۰۳)، کتاب المعرفه، دمشق، دار التکوین للطباعه و النشر.
ابن‌عربی، محیى‌الدین (۲۰۰۳)، کتاب المعرفه، دمشق، دار التکوین للطباعه و النشر.
ابى‌خزام، انور فؤاد (1993)، معجم المصطلحات الصوفیه، بیروت، مکتبه لبنان الناشرون.
ابى‌خزام، انور فؤاد (1993)، معجم المصطلحات الصوفیه، بیروت، مکتبه لبنان الناشرون.
احسائی، احمد بن زین‌الدین (۱۳۸۵)، شرح المشاعر، ج۱، بیروت، مؤسسه البلاغ.
احسائی، احمد بن زین‌الدین (۱۳۸۵)، شرح المشاعر، ج۱، بیروت، مؤسسه البلاغ.
جرجانی، سیدشریف علی بن محمد (۱۳۷۰)،کتاب التعریفات، تهران، ناصرخسرو، چاپ چهارم.
جرجانی، سیدشریف علی بن محمد (۱۳۷۰)،کتاب التعریفات، تهران، ناصرخسرو، چاپ چهارم.
جوادی‌آملی، عبدلله (۱۳۸۸)، فلسفه صدرا، ج۱، تحقیق و تنظیم محمدکاظم بادپا، قم، مرکز نشر اسراء.
جوادی‌آملی، عبدلله (۱۳۸۸)، فلسفه صدرا، ج۱، تحقیق و تنظیم محمدکاظم بادپا، قم، مرکز نشر اسراء.
جهانگیرى، محسن (۱۳۷۵)، محیى‌الدین ابن‌عربى چهره برجسته عرفان ‌اسلامى، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم.
جهانگیرى، محسن (۱۳۷۵)، محیى‌الدین ابن‌عربى چهره برجسته عرفان ‌اسلامى، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم.
حائری‌یزدی، مهدی (۱۳۸۵)، هرم هستی، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چاپ سوم.
حائری‌یزدی، مهدی (۱۳۸۵)، هرم هستی، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چاپ سوم.
رحیمیان، سعید (۱۳۹۳)، مبانی عرفان نظری، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
رحیمیان، سعید (۱۳۹۳)، مبانی عرفان نظری، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
رمضانی، حسن (۱۴۰۰)، عرفان درآیینه قرآن و روایات؛ عرفان نظری، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
رمضانی، حسن (۱۴۰۰)، عرفان درآیینه قرآن و روایات؛ عرفان نظری، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شعرانی، ابوالحسن (۱۳۸۸)، ترجمه و شرح‌کشف المراد فی‌ شرح تجرید الاعتقاد، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ دوازدهم.
شعرانی، ابوالحسن (۱۳۸۸)، ترجمه و شرح‌کشف المراد فی‌ شرح تجرید الاعتقاد، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ دوازدهم.
شیروانی، علی (۱۳۷۳)، شرح مصطلحات فلسفی، قم، مرکز انتشارات دفترتبلیغات اسلامی.
شیروانی، علی (۱۳۷۳)، شرح مصطلحات فلسفی، قم، مرکز انتشارات دفترتبلیغات اسلامی.
صبحی، محمود (۱۹۹۲)، الفلسفه الاخلاقیه فی الفکر الاسلامی، بیروت، دارالنهضه‌ العربیه، الطبعه الثالثه.
صبحی، محمود (۱۹۹۲)، الفلسفه الاخلاقیه فی الفکر الاسلامی، بیروت، دارالنهضه‌ العربیه، الطبعه الثالثه.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۶۸)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، قم، مکتبه المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۶۸)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، قم، مکتبه المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد ( ۱۴۲۵ق)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، قم، طلیعه النور.
صدرالدین شیرازی، محمد ( ۱۴۲۵ق)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، قم، طلیعه النور.
صدرالدین شیرازی، محمد (بی‌تا)، الرسائل، قم: مکتبه المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد (بی‌تا)، الرسائل، قم: مکتبه المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۸۲)، شرح و تعلیقه بر الهیات شفا. تصحیح، تحقیق و مقدمه نجفقلی حبیبی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۸۲)، شرح و تعلیقه بر الهیات شفا. تصحیح، تحقیق و مقدمه نجفقلی حبیبی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۷۵)، الشواهد الربوبیه، تعلیق ‌و تصحیح ‌سیدجلال‌الدین‌آشتیانی، بیروت، مؤسسه ‌التاریخ‌ العربی.
صدرالدین شیرازی، محمد (۱۳۷۵)، الشواهد الربوبیه، تعلیق ‌و تصحیح ‌سیدجلال‌الدین‌آشتیانی، بیروت، مؤسسه ‌التاریخ‌ العربی.
صدرالدین، شیرازی (۱۳۶۶)، شرح اصول الکافی، ج۴، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین، شیرازی (۱۳۶۶)، شرح اصول الکافی، ج۴، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
عبودیت، عبدالرسول (۱۳۹۳)، خطوط‌کلی حکمت متعالیه، تهران، سمت و مؤسسه امام خمینی.
عبودیت، عبدالرسول (۱۳۹۳)، خطوط‌کلی حکمت متعالیه، تهران، سمت و مؤسسه امام خمینی.
علیزاده، بهرام (۱۳۹۹)، اراده آزاد و ناتعین گرایی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
علیزاده، بهرام (۱۳۹۹)، اراده آزاد و ناتعین گرایی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
علامه حلی (۱۴۱۳ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، شکوری، چاپ دوم.
علامه حلی (۱۴۱۳ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، شکوری، چاپ دوم.
الفناری، محمد بن حمزه (۱۳۹۷)، مصباح‌الانس(شرح‌ مفتاح‌الغیب‌ قونوی)، تصحیح‌ محمد خواجوی، تهران، مولی، چاپ چهارم.
الفناری، محمد بن حمزه (۱۳۹۷)، مصباح‌الانس(شرح‌ مفتاح‌الغیب‌ قونوی)، تصحیح‌ محمد خواجوی، تهران، مولی، چاپ چهارم.
قیصری، محمد داوود (۱۳۸۶)، شرح فصوص‌الحکم، به‌کوشش جلال‌الدین‌آشتیانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.
قیصری، محمد داوود (۱۳۸۶)، شرح فصوص‌الحکم، به‌کوشش جلال‌الدین‌آشتیانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.
کاشانى، عبد الرزاق (۱۴۲۶ق)، لطائف‌الأعلام فى إشارات‌أهل‌الإلهام، ج۲، قاهره، مکتبه الثقافه الدّینیّه.
کاشانى، عبد الرزاق (۱۴۲۶ق)، لطائف‌الأعلام فى إشارات‌أهل‌الإلهام، ج۲، قاهره، مکتبه الثقافه الدّینیّه.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۷)، مجموعه‌آثار، ج۲۳، نهران، صدرا، چاپ هشتم.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۷)، مجموعه‌آثار، ج۲۳، نهران، صدرا، چاپ هشتم.
میرجعفری میاندهی، محمدجواد (۱۳۹۵)، جبر فلسفی از دیدگاه استاد فیاضی، قم، مؤسسه‌آموزشی و پژوهشی امام‌ خمینی.
میرجعفری میاندهی، محمدجواد (۱۳۹۵)، جبر فلسفی از دیدگاه استاد فیاضی، قم، مؤسسه‌آموزشی و پژوهشی امام‌ خمینی.
یزدان‌پناه، یدالله (۱۳۹۴)، حکمت عرفانی، تقریر علی امینی‌نژاد، قم، مؤسسه‌آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
یزدان‌پناه، یدالله (۱۳۹۴)، حکمت عرفانی، تقریر علی امینی‌نژاد، قم، مؤسسه‌آموزشی و پژوهشی امام خمینی.