بررسی تطبیقی حدوث نفس در علم‌النفس و طبیعیاتِ فلسفی سینوی

نویسندگان
1 دانشگاه خوارزمی
2 دانشگاه خوارزم
چکیده
فیلسوفان مسلمان در مباحث طبیعیات خود به بیان مبانی متافیزیکی خود از طبیعت پرداخته­اند. در مسئلۀ حدوثِ نفس در بدن، همان‌طور که تصویر متافیزیکی از نفس دارای اهمیت است، تصویر متافیزیکی از بدن نیز به همان میزان دارای اهمیت است. ابن ­سینا با نظریه حدوث روحانی نفس مع­البدن در علم­النفس خود توانست در گامی رو‌به‌جلو از برخی اشکالاتِ روش ارسطویی گذر کند. اما سوال این‌جاست که این فیلسوف و طبیب نامور این مطلب را در طبیعیاتِ فلسفی خود چگونه ترسیم نموده و از کدام مبانی متافیزیکی در طبیعت بدن استفاده کرده است؟ همچنین وقتی ابن­سینا در طبیعیاتِ بدن کیفیت حدوث نفس را بیان می­کند، آیا با نحوه حدوث نفس در علم‌النفسِ فلسفی وی تطابق دارد؟ برای پاسخ به این مسئله، کیفیتِ حیات و تغذیه و رشد از آغازِ تشکیل نطفه در جنین در طبیعیات فلسفی سینوی بررسی می­گردد. ابن سینا در طبیعیات معتقد است نطفه با استفاده از حرارت سماوی، آماده دریافت قوه سماوی حیات‌بخش می­گردد و قوای نفس تدبیر و حفظ و رشدِ بدن جنین را از طریق روح بخاری به عهده می­گیرند. سپس بعد از تشکیل قلب در جنین، نفس به قلب تعلق می­یابد و رهبری کل بدن را به عهده می‌گیرد. این مقاله در گام دوم با استفاده از تفسیری متفاوت از عبارات ابن­سینا، راه­حلی برای سازگار نمودن این دو بیان ارائه می­کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Avicenna on Soul’s Origination

نویسندگان English

Maryam Noorbala 1
Mahdi Ghiasvand 2
1 Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Kharazmi University
چکیده English

Avicenna, with the theory of the spiritual origination of the soul along with the body, was able to overcome some of the problems of the Aristotelian method in a step forward. But the question is, how did this famous philosopher and medical doctor express this matter in his philosophical natural sciences and what natural basis did he use? Another question is, if Avicenna’s explanation of soul origination in the nature of the body is consistence with his explanation of the soul origination in the body in his mind philosophy? In order to answer this question, the quality of life, nutrition and growth from the beginning of the formation of the sperm in the embryo is investigated in the Avicenna’s philosophical natural sciences. He said that the sperm becomes ready to receive the life-giving heavenly potency by using heavenly heat, and the soul potencies take responsible of planning, maintaining and growing the embryo's body through the vapor spirit. Then, after the formation of the heart in the embryo, the soul belongs to the heart and will take over the leadership of the whole body. In the second step, this article presents a solution to compatible these two explanations by using a different interpretation of Avicenna's expressions.


کلیدواژه‌ها English

Soul
Body
 embryo
sperm
Heart
ابن‌سینا، 2004، الاشارات و التنبیهات، محقق کریم فیضی، ج2، مطبوعات دینی.
ابن‌سینا، 2004، الاشارات و التنبیهات، محقق کریم فیضی، ج2، مطبوعات دینی.
ابن‌سینا، 1983الف، الشفاء (الطبیعیات)، فن اول، سماع طبیعی، ج1، تحقیق سعید زاید، مکتبةآیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983الف، الشفاء (الطبیعیات)، فن اول، سماع طبیعی، ج1، تحقیق سعید زاید، مکتبةآیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983ب، الشفاء (الطبیعیات)، فن سادس، کتاب النفس، ج2، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983ب، الشفاء (الطبیعیات)، فن سادس، کتاب النفس، ج2، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983ج، الشفاء (الطبیعیات)، فن سابع، فی النبات، ج2، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983ج، الشفاء (الطبیعیات)، فن سابع، فی النبات، ج2، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983د، الشفاء (الطبیعیات)، فن ثامن، فی طبائع الحیوان، ج3، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983د، الشفاء (الطبیعیات)، فن ثامن، فی طبائع الحیوان، ج3، تحقیق سعید زاید، مکتبة آیةالله المرعشى‏، قم.
ابن‌سینا، 1983ط، التعلیقات، تحقیق عبدالرحمان بدوی، مکتب الاعلام الاسلامی، قم.
ابن‌سینا، 1983ط، التعلیقات، تحقیق عبدالرحمان بدوی، مکتب الاعلام الاسلامی، قم.
ابن‌سینا، 1983ی، رسالة فی الأدویة القلبیة، تحقیق محمد زهیر البابا، معهد التراث العلمی العربی.
ابن‌سینا، 1983ی، رسالة فی الأدویة القلبیة، تحقیق محمد زهیر البابا، معهد التراث العلمی العربی.
ابن‌سینا، 2014، قانون فی الطب (کلیات قانون)، تحقیق علیرضا مسعودی، نشر مرسل.
ابن‌سینا، 2014، قانون فی الطب (کلیات قانون)، تحقیق علیرضا مسعودی، نشر مرسل.
فخر رازی، 1990، المباحث المشرقیه، ط حیدرآباد، ج2، قم.
فخر رازی، 1990، المباحث المشرقیه، ط حیدرآباد، ج2، قم.
ملاصدرا، بی تا، التعلیقات علی الالهیات الشفاء، انتشارات بیدار.
ملاصدرا، بی تا، التعلیقات علی الالهیات الشفاء، انتشارات بیدار.
ملاصدرا، 1981، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج9 وج8، دار إحیاء التراث، بیروت.
ملاصدرا، 1981، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج9 وج8، دار إحیاء التراث، بیروت.
موسوی، محمدباقر، 2004، داروهای قلبی، تصحیح سید حسین برقعی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دانشگاه تهران.
موسوی، محمدباقر، 2004، داروهای قلبی، تصحیح سید حسین برقعی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دانشگاه تهران.
Mostafavi, S.H (2010) "A Problem in Avicenna's view on The Origination of the Soul and a Reply to It", Sophia Perennis, Vol.2, pp.19-29.
Mostafavi, S.H (2010) "A Problem in Avicenna's view on The Origination of the Soul and a Reply to It", Sophia Perennis, Vol.2, pp.19-29.
Avicenna, Al-Taelighat, Badvi A(Research), Maktab Al-Aelam Al-Islami, 1983G, Arabic
Avicenna, Al-Taelighat, Badvi A(Research), Maktab Al-Aelam Al-Islami, 1983G, Arabic
Avicenna, Al-Isharat va Al-Tanbihat, Faizi Karim, Matbouat Dini, vol.2, 2004
Avicenna, Al-Isharat va Al-Tanbihat, Faizi Karim, Matbouat Dini, vol.2, 2004
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Soma-e Tabiey, Vol. 1, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983A, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Soma-e Tabiey, Vol. 1, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983A, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Kitab Al-Nafs, Vol. 2, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983B, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Kitab Al-Nafs, Vol. 2, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983B, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Fe-Al-Nabat, Vol. 2, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983C, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Fe-Al-Nabat, Vol. 2, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983C, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Fi Tabaye-e Al-Hiyavan, Vol. 3, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983D, Arabic
Avicenna, Al-Shifa (Al-Tabiiyat), Fi Tabaye-e Al-Hiyavan, Vol. 3, Zayed S. (Research), Al-Marashi Library, Qom, 1983D, Arabic
Avicenna , Al-Shifa (Elahiiyat), Zayed S. (Editor), Al-Marashi School, Qom, 1983F, Arabic
Avicenna , Al-Shifa (Elahiiyat), Zayed S. (Editor), Al-Marashi School, Qom, 1983F, Arabic
Avicenna, Ghanon fi Al-Teb, Masoudi A. (Research), published by Morsal, 2014, Arabic
Avicenna, Ghanon fi Al-Teb, Masoudi A. (Research), published by Morsal, 2014, Arabic
Avicenna, Resala fi Al-Adviya Ghalbiya, Mohammad Zohair Albaba, Maktab Aelam Islami, Qom, 1983H
Avicenna, Resala fi Al-Adviya Ghalbiya, Mohammad Zohair Albaba, Maktab Aelam Islami, Qom, 1983H
Mostafavi, S.H (2010) "A Problem in Avicenna's view on The Origination of the Soul and a Reply to It", Sophia Perennis, Vol.2, pp.19-29
Mostafavi, S.H (2010) "A Problem in Avicenna's view on The Origination of the Soul and a Reply to It", Sophia Perennis, Vol.2, pp.19-29
Mulla Sadra, Al-Hikama al-Muttaliyyah fi al-Isfar al-Aqliyyah al-Araba, vol. 9, 8, Dar al-Ihya al-Tarath, Beirut, 1981, Arabic
Mulla Sadra, Al-Hikama al-Muttaliyyah fi al-Isfar al-Aqliyyah al-Araba, vol. 9, 8, Dar al-Ihya al-Tarath, Beirut, 1981, Arabic
Fakhr Razi, Mabaheth Al-Mashreghiyah, Hyderabad, Volume 2, Qom, 1990, Arabic
Fakhr Razi, Mabaheth Al-Mashreghiyah, Hyderabad, Volume 2, Qom, 1990, Arabic