بررسی مبانی فکری مشاوره فلسفی و رویکرد آن در روان‌درمانی معاصر

نویسندگان
محمدحسین ایزادی 1
علی‌نقی باقرشاهی 2
شیرزاد پیک‌حرفه 2
محمد رعایت جهرمی 2
1 دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین
2 دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)
10.61882/mi.6.1.295
چکیده
مشاورۀ فلسفی یکی از اقسام مشاوره است که به‌دنبال کاربست راه‌ها، روش‌ها و تکنیک‌های فلسفی برای کمک به افراد در جهت حل مشکلات آنهاست. در مشاورۀ فلسفی باورهای ذهنی مراجعان با تسهیل‌گریِ یک فیلسوف ارزیابی و شناسایی می‌شود. در این نوع تسهیل­گری، از هر سه منبع بنیادینِ معرفت، یعنی ‌عقل، حس و شهود به‌عنوان عناصر اصلی ‌کسب‌ آگاهی استفاده می‌شود تا به خودشناسی و جهان‌شناسیِ مراجع کمک کند. لذا، این نوع مشاوره نه‌تنها در پاسخ­گویی به پرسش‌های فلسفیِ مراجعان کارآیی دارد، بلکه در درمان اختلالات روان‌شناختی و معضلات فردی و اجتماعی نیز به­کار گرفته می‌شود. هدف این پژوهش که با روش توصیفی-تحلیلی انجام می‌شود، بررسی مبانی فکری مشاورۀ فلسفی و تبیین رویکردها و کاربست‌های آن در روان‌درمانیِ معاصر است. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان می­دهد که مشاورۀ فلسفی، امروزه در بیشتر مشکلات شایع در حوزه‌های فردی و اجتماعی راه‌حل دارد. در این میان، فلسفۀ اخلاق تأثیرگذارترین شاخۀ فلسفه بر محتوای مشاورۀ فلسفی است که براساس آن تضادها و مشکلات خُلقی ریشه در مشکلات معرفتی دارند. از این‌رو، مشاور فلسفی با تلاش برای دستیابی به یک گفت‌وگوی موثر به فرد یاری می‌رساند تا با مشکلات شخصی، تضادهای اخلاقی و ارزشی مواجهۀ بهتری داشته باشد. اما در انتها این خود شخص است که می‌بایست مسائل خود را پیدا کرده و آن را چاره نماید. مشاور فلسفی دریافتن این مسائل و شفاف کردنِ آنها و ارائۀ انتخاب‌های گوناگون به‌منظور برون‌رفت از مشکلات از منظر فلسفی به مراجعین کاربرد دارد.
کلیدواژه‌ها
فلسفه کاربردی
مشاورۀ فلسفی
روان‌شناسی
فلسفه درمانی
روان درمانی
گِرد آخن‌باخ

عنوان مقاله English

Review of the Intellectual Foundations of Philosophical Counseling and Its Approach in Contemporary Psychotherapy

نویسندگان English

Mohammad Hosein Izadi 1
Ali Naghi Baghershai 2
Shirzad Peek Herfe 2
Mohammad Raayat Jahromi 2
1 Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

The article explores philosophical counseling as a contemporary application of philosophy in addressing personal, ethical, and existential challenges, distinguishing it from traditional psychotherapy. Drawing on historical philosophical traditions and modern practices, it examines the intellectual foundations, methods, techniques, and challenges of this emerging field. The summary below covers the first eight sections of the article (Introduction through Challenges and Criticisms), followed by a synthesis of the article's conclusions. These abstract aims to encapsulate the article's descriptive-analytical approach, highlighting its emphasis on philosophy's practical role in fostering self-awareness, ethical decision-making, and worldview clarification without pathologizing clients.

کلیدواژه‌ها English

Applied Philosophy
philosophical counseling
psychology
Philosophical Therapy
Psychotherapy
Gerd Achenbach
آروین، ویلیام (۱۳۹۴). فلسفه‌ای برای زندگی‌، ترجمۀ محمود ‌مقدسی، تهران‌: ‌گمان.
آروین، ویلیام (۱۳۹۴). فلسفه‌ای برای زندگی‌، ترجمۀ محمود ‌مقدسی، تهران‌: ‌گمان.
ایزدی، محمد حسین (۱۳۹۷)، مولفه‌های زندگی فیلسوفانه از نظر پیر ادو، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
ایزدی، محمد حسین (۱۳۹۷)، مولفه‌های زندگی فیلسوفانه از نظر پیر ادو، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
پایا، علی (۱۳۷۷)، «فلسفه ‌تحلیلی ‌چیست؟»‌، نامۀ ‌مفید. شمارۀ ۱۵، صص. ۲۱-۵۴.
پایا، علی (۱۳۷۷)، «فلسفه ‌تحلیلی ‌چیست؟»‌، نامۀ ‌مفید. شمارۀ ۱۵، صص. ۲۱-۵۴.
پورآقا، مریم (۱۳۹۷)، تبیین مشاورۀ فلسفی بر مبنای فلسفه تحلیلی و پیشنهاد چارچوبی برای آموزش آن، دانشگاه خوارزمی.
پورآقا، مریم (۱۳۹۷)، تبیین مشاورۀ فلسفی بر مبنای فلسفه تحلیلی و پیشنهاد چارچوبی برای آموزش آن، دانشگاه خوارزمی.
دیبا واجاری، مریم (۱۳۹۹)، «بررسی جایگاه پرسش و نقش آن در مشاورۀ فلسفی: زمینه‌ای نو برای پژوهش در مسائل تربیتی» پژوهش‌های تربیتی، شمارۀ، ۳۳ صص. ۷۴-۹۱.
دیبا واجاری، مریم (۱۳۹۹)، «بررسی جایگاه پرسش و نقش آن در مشاورۀ فلسفی: زمینه‌ای نو برای پژوهش در مسائل تربیتی» پژوهش‌های تربیتی، شمارۀ، ۳۳ صص. ۷۴-۹۱.
حسینی، سیدحسام؛ اکبر رهنما و مهدی سبحانی‌نژاد (۱۴۰۱)، «تبیین الگوی نظری مشاورۀ فلسفی در تعلیم و تربیت بر مبنای خردورزی و دیالوگ سقراطی»، پژوهش‌های فلسفی، شمارۀ ۱۶، صص. ۸۶-۱۱۲.
حسینی، سیدحسام؛ اکبر رهنما و مهدی سبحانی‌نژاد (۱۴۰۱)، «تبیین الگوی نظری مشاورۀ فلسفی در تعلیم و تربیت بر مبنای خردورزی و دیالوگ سقراطی»، پژوهش‌های فلسفی، شمارۀ ۱۶، صص. ۸۶-۱۱۲.
راب، پیر بی (۱۳۹۸)، مشاورۀ فلسفی: نظر و عمل، ترجمۀ علی علوی‌نیا، تهران: انتشارات فراروان.
راب، پیر بی (۱۳۹۸)، مشاورۀ فلسفی: نظر و عمل، ترجمۀ علی علوی‌نیا، تهران: انتشارات فراروان.
سیاوشی، هدایت؛ محمد حسن‌زاده و محدثه راضیه زرگری (۱۴۰۰)، «بررسی رهیافت‌های مشاورۀ فلسفی در اندیشۀ علامۀ جعفری مبتنی بر نظریه حیات معقول»، پژوهش‌های روان‌شناسی اسلامی. شمارۀ ۱، صص. ۶۹ - ۸۷.
سیاوشی، هدایت؛ محمد حسن‌زاده و محدثه راضیه زرگری (۱۴۰۰)، «بررسی رهیافت‌های مشاورۀ فلسفی در اندیشۀ علامۀ جعفری مبتنی بر نظریه حیات معقول»، پژوهش‌های روان‌شناسی اسلامی. شمارۀ ۱، صص. ۶۹ - ۸۷.
شرف، رهام (۱۴۰۰)، «تبیین ضرورت به‌کارگیریِ مشاورۀ فلسفی در معنادرمانی»، پژوهش‌های فلسفی، شمارۀ ۳۴، صص. ۱۹۹ - ۲۱۳.
شرف، رهام (۱۴۰۰)، «تبیین ضرورت به‌کارگیریِ مشاورۀ فلسفی در معنادرمانی»، پژوهش‌های فلسفی، شمارۀ ۳۴، صص. ۱۹۹ - ۲۱۳.
قائدی، یحیی و مریم پورآقا (۱۴۰۰)، بنیادهای مشاورۀ فلسفی، تهران: انتشارات فراروان.
قائدی، یحیی و مریم پورآقا (۱۴۰۰)، بنیادهای مشاورۀ فلسفی، تهران: انتشارات فراروان.
نبیونی، زهرا (۱۴۰۰)، ارتباط میان مشاورۀ فلسفی و مشاورۀ روان‌شناختی از دیدگاه الیوت کوهن. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، تهران: دانشگاه الزهرا.
نبیونی، زهرا (۱۴۰۰)، ارتباط میان مشاورۀ فلسفی و مشاورۀ روان‌شناختی از دیدگاه الیوت کوهن. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، تهران: دانشگاه الزهرا.
نقیب‌زاده‌، عبدالحسین (۱۳۹۸)، نگاهی‌ به‌ فلسفه ‌آموزش ‌و ‌پرورش، ‌تهران: انتشارات طهوری.
نقیب‌زاده‌، عبدالحسین (۱۳۹۸)، نگاهی‌ به‌ فلسفه ‌آموزش ‌و ‌پرورش، ‌تهران: انتشارات طهوری.
Achenbach, Gerd B (1981), in Cohen Elliot and Zinaich, Jr Samuel (2013), Philosophy Counseling and Psychotherapy, Cambridge Scholars Publishing.
Achenbach, Gerd B (1981), in Cohen Elliot and Zinaich, Jr Samuel (2013), Philosophy Counseling and Psychotherapy, Cambridge Scholars Publishing.
Barrientos, Jessie (2005), Introduction to Counseling and Philosophical Orientation. Santa Cruz de Tenerife: Idea.
Barrientos, Jessie (2005), Introduction to Counseling and Philosophical Orientation. Santa Cruz de Tenerife: Idea.
Blass, Rachel (1996), The 'Person' in Philosophical Counselling vs. Psychotherapy and the Possibility of Interchange between the Fields (Journal of Applied Philosophy, Vol. 13, No. 3, 1996, pp. 279-296). [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00172.x]
Blass, Rachel (1996), The 'Person' in Philosophical Counselling vs. Psychotherapy and the Possibility of Interchange between the Fields (Journal of Applied Philosophy, Vol. 13, No. 3, 1996, pp. 279-296). [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00172.x]
Cohen, Elliot. & Zinaich Jr, Samuel (Eds) (2013), Philosophy, Counseling and Psychotherapy, Cambridge Scholars.
Cohen, Elliot. & Zinaich Jr, Samuel (Eds) (2013), Philosophy, Counseling and Psychotherapy, Cambridge Scholars.
Cohen, Elliot (2016), Logic-based therapy and everyday emotions: a case-based approach: Lanham: Lexington Books. [DOI:10.5771/9781498510479]
Cohen, Elliot (2016), Logic-based therapy and everyday emotions: a case-based approach: Lanham: Lexington Books. [DOI:10.5771/9781498510479]
Jopling, David Alan (1996), Philosophical Counselling, Truth and Self-Interpretation. Journal of Applied Philosophy. Vol. 13, No. 3, pp. 297-310. [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00173.x]
Jopling, David Alan (1996), Philosophical Counselling, Truth and Self-Interpretation. Journal of Applied Philosophy. Vol. 13, No. 3, pp. 297-310. [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00173.x]
Lahav, Ran (1996), What is Philosophical in Philosophical Counselling? Journal of Applied Philosophy, Vol.13, No. 3, pp. 259-278. [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00171.x]
Lahav, Ran (1996), What is Philosophical in Philosophical Counselling? Journal of Applied Philosophy, Vol.13, No. 3, pp. 259-278. [DOI:10.1111/j.1468-5930.1996.tb00171.x]
Lindseth, Anders (2012), Being Ill as an Inevitable Life Topic: Possibilities of Philosophical Practice in Health Care and Psychotherapy, Philosophical Practice, Journal of the APPA, 7(3).
Lindseth, Anders (2012), Being Ill as an Inevitable Life Topic: Possibilities of Philosophical Practice in Health Care and Psychotherapy, Philosophical Practice, Journal of the APPA, 7(3).
Lister-Ford, Christine (2007), A short introduction to psychotherapy: SAGE pub. [DOI:10.4135/9781446221181]
Lister-Ford, Christine (2007), A short introduction to psychotherapy: SAGE pub. [DOI:10.4135/9781446221181]
Marinoff, Lou (1999), Plato not prozac: Harper collins pub.
Marinoff, Lou (1999), Plato not prozac: Harper collins pub.
Marinoff, Lou (2002), Philosophical Practice: Academic Press.
Marinoff, Lou (2002), Philosophical Practice: Academic Press.
Marinoff, Lou (2005), Philosophical Therapy. Istanbul: Gendas Culture.
Marinoff, Lou (2005), Philosophical Therapy. Istanbul: Gendas Culture.
Martin, Mike (2001), Ethics as Therapy: Philosophical Counseling and Psychological Healthy. Journal of Applied Philosophy 1 (1): PP1-24. [DOI:10.5840/ijpp2001111]
Martin, Mike (2001), Ethics as Therapy: Philosophical Counseling and Psychological Healthy. Journal of Applied Philosophy 1 (1): PP1-24. [DOI:10.5840/ijpp2001111]
https://philpapers.org/rec/MAREAT-26.
https://philpapers.org/rec/MAREAT-26.
Mills, Jon (2013), "Philosophical Counseling as Psychotherapy", Philosophy, Counseling, and Psychotherapy, UK: Cambridge Scholar.
Mills, Jon (2013), "Philosophical Counseling as Psychotherapy", Philosophy, Counseling, and Psychotherapy, UK: Cambridge Scholar.
Padin, Roger (2013), "Defining Philosophical Counseling", Philosophy, Counseling, and Psychotherapy, UK: Cambridge Scholar.
Padin, Roger (2013), "Defining Philosophical Counseling", Philosophy, Counseling, and Psychotherapy, UK: Cambridge Scholar.
Padin, Roger (1998)," Defining Philosophical Counseling" International Journal of Applied philosophy, 12(1), 1-17. [DOI:10.5840/ijap19981215]
Padin, Roger (1998)," Defining Philosophical Counseling" International Journal of Applied philosophy, 12(1), 1-17. [DOI:10.5840/ijap19981215]
Parfit, Derek (1991)," Personal Identity, Rationality, and Morality," in self and Identity, ed. Daniel Kolak and Raymond Martin, New York, NY: MacMillan Publishing Co.
Parfit, Derek (1991)," Personal Identity, Rationality, and Morality," in self and Identity, ed. Daniel Kolak and Raymond Martin, New York, NY: MacMillan Publishing Co.
Raabe, Pitter (2002), Issues Philosophical Counseling. New York: Praeger Torrey Publishers. [DOI:10.5040/9798400673146]
Raabe, Pitter (2002), Issues Philosophical Counseling. New York: Praeger Torrey Publishers. [DOI:10.5040/9798400673146]
Sulavikova, Blanka (2012), Questions for philosophical counselling. Human Affairs, Vol.22, pp. 131-141. Doi: 10.2478/s13374-012-0013-4. [DOI:10.2478/s13374-012-0013-4]
Sulavikova, Blanka (2012), Questions for philosophical counselling. Human Affairs, Vol.22, pp. 131-141. Doi: 10.2478/s13374-012-0013-4. [DOI:10.2478/s13374-012-0013-4]
Taylor, James Stacey (2002), The Central Value of Philosophical Counseling, International Journal of philosophical Practice 1(2), 1-13. [DOI:10.5840/ijpp2002121]
Taylor, James Stacey (2002), The Central Value of Philosophical Counseling, International Journal of philosophical Practice 1(2), 1-13. [DOI:10.5840/ijpp2002121]
Waller, Sarah (2002)," How Dose Philosophical Counseling Work? Judgment and Interpretation" International Journal of philosophical Practice, 1(2), 1-13. [DOI:10.5840/ijpp2002124]
Waller, Sarah (2002)," How Dose Philosophical Counseling Work? Judgment and Interpretation" International Journal of philosophical Practice, 1(2), 1-13. [DOI:10.5840/ijpp2002124]